नवी दिल्ली : Har Ghar Tiranga : स्वातंत्र्यदिनाच्या पार्श्वभूमीवर देशभरात ‘हर घर तिरंगा’ अभियानाला उत्साहाचे वातावरण आहे. 15 ऑगस्टला अनेक नागरिक आपल्या घरावर राष्ट्रध्वज फडकवतात. मात्र, तिरंगा फडकवताना काही नियमांचे पालन करणे आवश्यक आहे. भारतीय ध्वज संहिता (Flag Code of India) आणि राष्ट्रीय सन्मानाच्या कायद्यानुसार राष्ट्रध्वजाचा वापर करताना त्याचा सन्मान आणि प्रतिष्ठा कायम राखणे बंधनकारक आहे.
तिरंगा फडकवताना कोणते नियम पाळाल?
1. तिरंगा स्वच्छ आणि सुस्थितीत असावा
फाटलेला, खराब झालेला किंवा मळलेला राष्ट्रध्वज फडकवू नये. तिरंग्याची प्रतिष्ठा कायम राहील, याची काळजी घेणे आवश्यक आहे.
2. तिरंग्याला योग्य स्थान द्या
राष्ट्रध्वज नेहमी सन्मानाच्या स्थानावर आणि स्पष्टपणे दिसेल अशा पद्धतीने लावावा.
3. तिरंगा जमिनीला लागू देऊ नका
राष्ट्रध्वज जमिनीवर पडणार नाही किंवा पाण्यात जाणार नाही, याची विशेष काळजी घ्यावी.
4. इतर ध्वजांपेक्षा तिरंग्याचा मान राखा
एका ध्वजस्तंभावर तिरंग्यासोबत दुसरा ध्वज लावू नये. तसेच इतर कोणताही ध्वज किंवा सजावटीची पताका तिरंग्यापेक्षा वर ठेवू नये.
5. तिरंग्याचा वापर सजावटीसाठी करू नका
राष्ट्रध्वजाचा वापर केवळ सजावटीची वस्तू म्हणून करणे टाळावे. त्याचा सन्मान राखणे आवश्यक आहे.
6. तिरंग्याची रचना योग्य असावी
राष्ट्रध्वज आयताकृती असावा आणि त्याची लांबी-रुंदीचे प्रमाण 3:2 असावे.
7. रात्रीही तिरंगा फडकवता येतो.
सध्याच्या नियमांनुसार घरावर किंवा मोकळ्या जागेत राष्ट्रध्वज दिवस-रात्र फडकवता येतो. मात्र तो योग्य पद्धतीने आणि सन्मानाने प्रदर्शित केला पाहिजे.
8. तिरंगा वाहनावर लावण्याचे नियम वेगळे आहेत
सर्वसामान्य नागरिकांना आपल्या वाहनावर राष्ट्रध्वज लावण्याची मुभा नाही. वाहनावर तिरंगा लावण्याचा विशेष अधिकार काही विशिष्ट पदाधिकाऱ्यांना आहे.
9. खराब झालेला तिरंगा योग्य पद्धतीने विल्हेवाट लावा. Har Ghar Tiranga
फाटलेला किंवा खराब झालेला राष्ट्रध्वज इतर कचऱ्यासोबत टाकू नये. त्याची विल्हेवाट राष्ट्रध्वजाच्या प्रतिष्ठेला धक्का न पोहोचेल अशा पद्धतीने करावी.
10. तिरंग्याचा नेहमी सन्मान करा
राष्ट्रध्वज हा देशाच्या स्वाभिमानाचे आणि एकतेचे प्रतीक आहे. त्यामुळे ‘हर घर तिरंगा’ अभियानात सहभागी होताना उत्साहासोबतच ध्वजसंहितेचे पालन करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
नागरिकांनी काय लक्षात ठेवावे?
घरावर तिरंगा फडकवताना केवळ देशभक्तीची भावना पुरेशी नाही, तर राष्ट्रध्वजाची प्रतिष्ठा आणि नियम यांचेही भान ठेवणे गरजेचे आहे. भारतीय ध्वज संहिता, 2002 मध्ये राष्ट्रध्वजाच्या प्रदर्शनासंदर्भातील नियम स्पष्ट करण्यात आले आहेत. Har Ghar Tiranga
टीप : नियमांचे उल्लंघन झाल्यास परिस्थितीनुसार संबंधित कायद्यांतर्गत कारवाई होऊ शकते. त्यामुळे तिरंगा फडकवण्यापूर्वी अधिकृत मार्गदर्शक तत्त्वे तपासणे योग्य ठरेल.